حرم مطهر رضوی

رسالت اصلي حرم مطهر رضوي، خدمت به زائران با تمشیت مطلوب امور حرم مطهر رضوی، ارتقاي اثربخشي فرايند زيارت، تبیین و ترويج معارف اسلام ناب محمدی با تاکید بر سيره و معارف رضوي و توسعه فرهنگ وقف و نذر، با پشتوانه علمي و پژوهشي متقن و تکیه بر رویکرد سیستمی است. تعالی زیارت و خدمت به زائران و توجه به نيازهاي معين و مشخص گروه‌هاي هدف، در طراحي و عرضه خدمات، اصل مورد تأکيد و شاخص اصلي ارزيابي فرايندها و نتايج است و سطح مورد انتظار خدمات رضایت حداکثری زائران از طریق تحقق الگوی فاخر مدیریت کارآمد اماکن مذهبی در جهان اسلام است.
اصل9-ارتقای اثربخشی فرایند زیارت و معرفت‌افزائی زائران
اهداف کلان مرتبط:
3. نهادینه شدن فرهنگ زیارت بامعرفت(زیارت متعالی).

تحقق اهداف فرهنگي و معرفتي زیارت در حوزه‌هاي فردي و اجتماعي، روح حاکم بر تمامي برنامه‌هاي حرم مطهر رضوي است و مستلزم خدمات نوآورانه و متنوع، متناسب با قشر، سن، جنس، قومیت و ملیت زائران و مجاوران و داراي پشتوانه علمي متقن است.

  • 9-1 جهت‌گيري و انسجام خدمات و پيام‌هاي اصیل فرهنگي متناسب با نيازها و ويژگي‌هاي مخاطبان؛
  • 9-2 تمرکز بر فعاليت‌هاي مذهبي و ارتقاي مراسم و مناسک ذاتي و برنامه‌هاي حضوري حرم مطهر رضوي، به‌منظور ارتقاي کيفيت زيارت و معرفت‌افزايي ديني زائران؛
  • 9-3 ارزيابي مستمر اثربخشي برنامه‌ها و فعاليت‌ها و اتخاذ اقدامات اصلاحي از جمله: جايگزيني برنامه‌هاي کم‌اثر با برنامه‌هاي جديد و غلبه کيفيت بر کميّت برنامه‌ها؛
  • 9-4 پيگيري مستمر مفاد اعتقادي و معرفتي منشور حقوق زائر؛
  • 9-5 بهره‌گيري از ظرفيت رسانه‌ها و فضاي مجازي براي فراهم آوردن امکان زيارت از راه دور و دسترسي علاقه‌مندان به برنامه‌هاي جاري حرم مطهر در چارچوب سياست‌هاي رسانه‌اي آستان قدس رضوي.
اصل10- ترويج علوم و معارف قرآن و عترت به‌ويژه آموزه‌ها و سبک زندگی رضوي، براي زائران همگام با فرهنگ‌‌سازی بيانيه گام دوم انقلاب اسلامي
اهداف کلان مرتبط:
1. گسترش و نهادینه سازی معارف و سبک زندگی بر گرفته از اسلام ناب محمدی به ویژه آموزه های امام رضا (علیه السلام) در مقیاس فردی، اجتماعی و تمدنی؛
5. صاحبِ نام و اعتبار در پاسخگویی به نیاز همه مخاطبان با محتوای باکیفیت، جامع و اثربخش در حوزه سیره، معارف و فرهنگ رضوی؛
6. برخورداری مخاطبان از منابع و محصولات غنی و روزآمد علمی و فرهنگی و هنری در موضوع امامت و زیارت.

از ديرباز، حرم مطهر رضوي جايگاه ترويج آموزه‌هاي گرانسنگ و متعالي قرآن و عترت و هدايت انسان‌ها و جوامع بشري به‌سوي کمال در پرتو سنت و سيره نوراني آن حضرت بوده‌ و حضور گسترده و مستمر زائران مشتاق و علاقه‌مند، فرصت ارزشمندي است که با بهره‌گيري از «برنامه‌ريزي دقيق، وسيع و همه‌جانبه»، زمينه‌هاي گسترش فرهنگ و معارف اسلام ناب محمدی را در ذهن و جان مخاطبان فراهم می‌سازد.

  • 10-1 الگوسازی در تبليغ و ترويج معارف قرآن و عترت با تاکید برآموزه‌های رضوی و مواجهه مؤثر با بدعت‌ها و خرافات؛
  • 10-2 ترويج و گفتمان‌سازی مضامین بیانیه گام دوم انقلاب اسلامي در برنامه‌هاي جاري حرم مطهر؛
  • 10-3 متناسب‌سازي برنامه‌ها با نيازهاي اقشار مختلف فکري و گروه‌هاي متنوع زائران از حيث سن، جنسيت، زبان، قومیت و ملیت و...؛
  • 10-4 برنامه‌ريزي براي هويّت‌بخشي و تقويت تأثير فرهنگي و معنوي وقف و نذر براي واقفان و ناذران؛
  • 10-5 بهره‌گيري از هنر ديني و قالب‌هاي نوآورانه تبليغي و ترويجي؛
  • 10-6 بازخواني نوآورانه مناسک، سنت‌ها و آيين‌هاي حرم مطهر رضوي ضمن حفظ اصالت آن‌ها (تعادل سنت و نوآوری)، با هدف افزايش شناخت، حضور و مشارکت مردم؛
  • 10-7 واگذاري نظام‌مند فعاليت‌هاي جانبي (غيرذاتي) مذهبي و فرهنگي حرم مطهر به تشکل‌ها و نهادهاي تخصصي؛
  • 10-8 اولويت رويکرد عمومي‌سازي انس، فهم، تدبّر و عمل به قرآن در فعاليت‌هاي قرآني حرم مطهر رضوي.
اصل11- تقویت رویکرد زائرمحوری و تسهیل زیارت ازطریق ارائه خدمات با کیفیت
اهداف کلان مرتبط:
2. فراهم آوردن امکان زیارت مطلوب برای زائران و مجاوران؛
8. برخورداری از اعتماد و مشارکت عمومی و سرمایه اجتماعی؛

حفظ کرامت زائران و ارائه خدمات باکيفيت، در طي فرايند زيارت، نيازي اساسي در رويکرد زائرمحوري است که بايد در تعيين اولويت‌ها، رعايت عدالت و کيفيت در ارائه خدمات، به ويژه در نقاط تماس -با هدف جلب رضایت زائران- توجهِ مضاعف شود.

  • 11-1 فراهم‌سازي شرايط مطلوب زيارت ازطريق اولويت‌بخشي به نيازهاي ضروري زائر در ارائه خدمات و تسهيلات حرم مطهر رضوي ازجمله: پارکينگ، اطعام، فضاهاي زيارتي، مسيرهاي تردد، راهنمايي زوار و ...؛
  • 11-2 ارتقاي آرامش، آراستگي، نظم و افزايش کيفيت خدمات در حرم مطهر رضوي متناسب با انتظارات زائرين و شأن آستان قدس رضوي در عين حفظ کميّت قابل قبول به‌دور از تجمل‌گرايي و اسراف؛
  • 11-3 ارائه نظام‌مند، هدفمند و عادلانه کليه خدمات و محصولات اهدايي به زائرين، به‌ويژه غذاي مهمانسراي حضرت؛
  • 11-4 ترويج فرهنگ وقف و نذر براي زائران و همکاري با حوزه ذي‌ربط در جمع‌آوري نذورات و موقوفات؛
  • 11-5 شفافيت و گزارش‌دهي و پاسخگويي به زائران، همراه با متناسب‌سازي انتظارات آنها با وظايف و امکانات موجود؛
  • 11-6 تسهيل ارتباط زائران با مسئولان در انتقال مشکلات، پيشنهادها، شکايات و تخلفات؛
  • 11-7 استفاده حداکثري از جغرافياي حرم مطهر رضوي در گسترش فرهنگ ميزباني؛
  • 11-8 پيگيري مستمر مفاد اجرايي و عملياتي منشور حقوق زائر؛
  • 11-9 فراهم‌سازي دسترسي آسان و به‌لحظه به اطلاعات فعاليت‌هاي مذهبي و فرهنگي حرم مطهر رضوي؛
  • 11-10 استانداردسازي و بهينه‌سازي فرايندها و خدمات ارزش‌آفرين براي زائر با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین؛
  • 11-11 همکاری در طراحي و استقرار نظام شايستگي به‌منظور ارتقاي بهره‌وري خدّام حرم مطهر رضوی.
  • 11-12 بهبود، انسجام و هماهنگي در وظايف و فرايندهاي کاري و خدماتي نقش‌آفرينان سازماني در حرم مطهر رضوي.
اصل12-صیانت از هنر و معماری، وجوه کالبدی و زیرساختی حرم مطهر رضوی و فراهم ساختن فضای مناسب برای زیارت
اهداف کلان مرتبط:
2. فراهم آوردن امکان زیارت مطلوب برای زائران و مجاوران؛
6. برخورداری مخاطبان از منابع و محصولات غنی و روزآمد علمی و فرهنگی و هنری در موضوع امامت و زیارت.

آستان قدس رضوي داراي هويتي تاريخي و معنوي است که گرداگرد حرم مطهر رضوی و موقوفات آن شکل گرفته و محل تجـمع فعاليتهاي اصلي منظومه زيارت است؛ حفظ معنويت و قدسيّت فضاي زيارت، ضرورتي مهم درزمینه سازی و تحقق‌بخشي به زيارت مطلوب و بامعرفت است. بهره‌گيري مناسب از عناصر هنر معماري اسلامي و ايجاد فضاي مطلوب زيارتي، مستلزم توجه کيفي به فضاهاي زيارتي، رعايت آراستگي و انتظام فضا و ایمنی متناسب با شان حرم مطهر و انتظارات زائران، همچنین توجه به انسجام کالبدي این مکان مقدس است. علاوه بر این، اهتمام به آینده‌اندیشی و ملاحظه ضرورت‌های آتی خدمت به زائران حرم مطهر رضوی، عنصر اساسی در طراحی‌ها و برنامه‌ریزی‌ها است که می‌بایست در تصمیم گیری‌ها به آن توجه ویژه شود.

  • 12-1 اولويت داشتن بهبود بهره‌وري، توسعه کيفي و تحول فضاهاي موجود حرم مطهر، بر ايجاد فضاهاي جديد با کارکردهاي زيارتي و غيرزيارتي؛
  • 12-2 اولويت‌بندي کاربري فضاهاي موجود حرم مطهر رضوي براساس نوع خدمات به زائر و تعالی زیارت و انتقال نظام‌مند کاربري‌هاي غيرزيارتي به بيرون از حريم حرم مطهر رضوی؛
  • 12-3 حفظ اصالت و هويت تاريخي و هنري و معنویت و شکوه تمدنی حرم مطهر رضوي در نوسازيها و توسعه‌ها، با توجه ویژه به دستاوردهای علمی و بهره‌گيري از آراي معماران، صاحب‌نظران و هنرمندان خبره؛
  • 12-4 حفاظت از مجموعه فضاها بناها و گنجينه معماري و هنر حرم مطهر رضوي در نگهداری، تعميرات و نوسازی ها؛
  • 12-5 محوريت و غلبه جنبه‌هاي معنوي، کارکردهاي زيارتي و نيازهاي زائر، در طراحي، توسعه و نوسازي ها؛
  • 12-6 ارتقاء سطح ایمنی و امنیت کالبدی حرم مطهررضوی با به‌سازی و مقاوم سازی ابنیه و  همکاری در برنامه‌ریزی و اجرای تدابیر پدافند غیرعامل.
اصل13-بهره‌گیری از ظرفیت‌های درونی و بیرونی آستان قدس رضوی در فعالیت‌های حرم مطهر رضوی
اهداف کلان مرتبط:
2. فراهم آوردن امکان زیارت مطلوب برای زائران و مجاوران؛
8. برخورداری از اعتماد و مشارکت عمومی و سرمایه اجتماعی؛
10. سامان‌بخشی و افزايش بهره‌وري بنگاه‌هاي اقتصادي، خدماتي و نظام اداری و مدیریتی.

از ديرباز، حرم مطهر رضوي ملجأ محبان و شيفتگان امام رضا (عليه السلام) بوده است. برنامه‌ريزي لازم، به‌منظور افزايش نقش‌آفريني و فعاليت گروه‌ها، افراد و سازمان‌هاي داخل و خارج از آستان در اين جغرافياي نوراني، يکي از راه‌هاي افزايش کيفيت خدمات و حفظ هويت مردمي و پويايي اين حرم مطهر است که در صورت برنامه‌ريزي مناسب و ايجاد ساختارها و فرايندهاي لازم در جهت پشتيباني از اين ديدگاه، دريچه‌هاي جديدي از افزايش ظرفيت و بهبود کيفيت خدمت براي زائران و مجاوران گشوده خواهد گشود. البته اين نکته تأکيد مي‌گردد که فعاليت‌هاي ذاتي و مناسکي حرم مطهر رضوي از اين قاعده مستثني مي‌باشد.

  • 13-1 ايجاد بسترهاي لازم براي ارائه خدمات تخصصي مؤسسات و مجموعه‌هاي علمي، فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي آستان قدس رضوي؛
  • 13-2 بهره گیری از خدمت خادمیاران و مردمي‌سازي نظام‌مند و تدريجي فعاليت‌هاي دارای قابلیت واسپاری حرم مطهر رضوي، با ايجاد فرصت‌ها و اشکال خدمتي جديد؛
  • 13-3 جذب مشارکت‌ها و کمک‌هاي مردمي به منظور تأمين منابع برگزاري مراسم، رخدادها و مناسک حرم‌مطهر رضوي با هماهنگي حوزه متولي؛
  • 13-4 کمک به حوزه متولی جذب موقوفات و نذورات در جلب مشارکت‌های مردمي به‌منظور تأمين منابع مالی به‌سازی، بازسازی و توسعه حرم مطهر رضوی؛
  • 13-5 انسجام‌ بخشي و تقويت تعامل دوطرفه با نهادهاي مرتبط با وظايف و مأموريت‌هاي حرم مطهر رضوي.